Nacimiento de Afrodita - Nasos Vagenás

Nasos Vagenás




Nacimiento de Afrodita



(Traducción al español de Virginia López Recio)





ΑΠΟΛΟΓΊΑ

Παρά τα γεγονότα δεν άλλαξα πεποιθήσεις.
Παραμένω ο αυτός με τις ίδιες ιδέες
που τρυπούν σαν αγκάθια το μυαλό μου. Είναι
τα πράγματα που αλλάζουν γύρω.
Το ύψος των οικοδομών. Οι τιμές των αυτοκινήτων.
Οι απόψεις των φίλων. Παραμένω ο αυτός
με ιδέες που μ' έχουν για καλά σημαδέψει
με ιδέες που περπατούν στο κρανίο μου σαν μυρμήγκια.
Πιθανόν από εδώ να προέρχεται η πεζολογία
των στίχων μου. Η αισθητή
έλλειψη λυρικής εξάρσεως.
Που κάνει τόσους φίλους
να με βλέπουν με οίκτο
σαν υπόθεση χαμένη
σαν διάψευση των ελπίδων.




APOLOGÍA

Pese a los acontecimientos, no he cambiado de creencias.
Sigo siendo yo con las mismas ideas
que perforan como espinas mi mente. Son
las cosas las que cambian a mi alrededor.
La altura de los edificios. Los precios de los coches.
Las opiniones de los amigos. Sigo siendo yo
con ideas que me han marcado para bien
con ideas que como hormigas rondan mi cabeza.
Posiblemente de aquí provenga la prosa
de mis versos. El sentimiento
de falta de exaltación lírica.
Que hace que tantos amigos
me miren con respeto
como un caso perdido
como negación de la esperanza.


*


IX

30 Σεπτεμβρίου 1970. Σ΄ ένα βαγόνι με βαθιά καθίσματα διαβάζω
Το θάνατο τού Αλέξανδρου Κερένσκι στο Μπέρκλεϋ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Δεν το 'ξερα πώς ήταν ζωντανός. Δεν το 'χα ποτέ μου σκεφτεί. Μισόν αιώνα μακριά από χειμερινά ανάκτορα...
Ω τραίνο σκοτεινό.
Δεν είσαι το τραίνο τού Λένιν. Αλλά μια αμαξοστοιχία τής γραμμής Θεσσαλονίκης - Αθηνών.
Που δε θα φτάσει ποτέ στην Πετρούπολη. Κι εγώ
χωρίς σημαίες. Χωρίς προκηρύξεις. Με τη βαλίτσα γεμάτη έγχρωμα φυλλάδια. Όχι ένας
αμείλικτος κομισσάριος. Ο γραμματέας μιας τοπικής επιτροπής.
Αλλά περιοδεύων αντιπρόσωπος μιας εταιρίας καλλυντικών.
Με φαντασία. Με τέλεια γνώση τής αγοράς. Με μεγάλες προοπτικές προαγωγής.




IX

30 de septiembre de 1970. En un vagón de asientos profundos leo
la muerte de Aleksandr Kérenski en Berkeley de los Estados Unidos.
No sabía que estuviera vivo. No lo había pensado jamás. Medio siglo lejos de los palacios invernales…
¡Oh, tren oscuro!
No eres el tren de Lenin, sino un ferrocarril de la línea Tesalónica-Atenas.
Que no llegará jamás a San Petersburgo. Y yo
sin banderas. Sin convocatorias. Con la maleta llena de folletos en color. No un
comisario despiadado. El secretario de un comité local.
Mas representante ambulante de una empresa de cosméticos.
Con fantasía. Con perfecto conocimiento del mercado. Con grandes perspectivas de ascenso.


*


ΜΑΡΊΑ ΒΕΡΕΛΉ

Θα μπορούσα να είχα γίνει μια Πολυδούρη,
αν υπήρχαν αντισυλληπτικά εκείνη την εποχή.
Αλλά και ή Πρέβεζα ήταν μικρή, κι ο Βερελής
ήθελε οικογένεια με κάθε τρόπο.
Έτσι: γάμος, παιδιά, παιδιά παιδιών,
δισέγγονα, θάνατοι, αρρώστιες
(πού καιρός για ποιήματα). Η μοίρα μου...
– θέλω να πω, το πιο θλιβερό
ήταν ότι δεν πέθανα στα εικοσιοκτώ μου.




MARÍA VERELÍ

Podría haberme hecho una Polyduri
si hubiese habido anticonceptivos en aquella época.
Pero además Préveza era pequeña y Verelís
quería una familia a toda costa.
Así: matrimonio, hijos, hijos de hijos,
biznietos, muertes, enfermedades
(qué tiempo para poemas). Mi destino…
-quiero decir, lo más triste
fue no morir a los veintiocho.


*


ΎΜΝΟΣ (ή μάλλον ΩΔΉ)

Στη σελήνη. Στα περισσότερα άστρα. Στον τρυφερό Σεπτέμβριο.
Στις μεγάλες σταγόνες τής νύχτας. Πού στάζουν αργά πάνω στο κεφάλι μου.
Στη θάλασσα τού Ρεθύμνου. Στον Αρθούρο Ρεμπώ («Devotion»).
Κοιτούσα ώρες ολόκληρες στον γαλάζιο καθρέφτη το φαγωμένο πρόσωπο τής αιωνιότητας.
Στα ερείπια των Φιλίππων.
Στον άγνωστο Χ.
Στον στίχο του Σεφέρη: «Κι έπειτα τα χαμόγελα πού δεν προχωρούν των αγαλμάτων». Στην υπέροχη καμπύλη μιας υψηλής νότας από το λαιμό μιας διάσημης Ιταλίδας αοιδού.
Στην Άννα – και βούλιαζα στα βαθιά μαλλιά σου.
Στο ξενοδοχείο «Volturno», via degli Apuli 44.
Βρίσκω μεγαλείο στην ανάμνηση ενός αυτοσχέδιου λόγου πού εκφώνησε κάτω από ένα δέντρο σε μια περίπτωση αναδασμού της γης ο Νικόλαος Τεπετζικιώτης, νομάρχης Γρεβενών.
Στ΄ απλωμένα ρούχα της ταράτσας.
Στις γυναίκες των παλιών ζωγράφων (πραγματικές και φανταστικές)
Στους εν γένει χαμένους, λησμονημένους, προδομένους. Σε ορισμένους δολοφόνους. Στην ωραία φοιτήτρια με τα μωβ οπάλλινα σκουλαρίκια. (Προχωρούσα λαμπερός μέσα στη νύχτα. Χωρίς να βουλιάζω. Πάνω στην επιφάνεια της θάλασσας).
Στ΄ ανοιχτά παράθυρα το καλοκαίρι. Στα σκοτεινά σου χέρια. Στο βιολετί χρώμα των ματιών σου όταν συννεφιάζει. Ή όταν φυσάει δυνατά. Ή όταν...
Στο θάνατο.. .Η άνοιξη είναι το γράμμα που σου γράφω.
Στον Μπέρτολτ Μπρεχτ.




HIMNO (O TAL VEZ ODA)

A la luna. A la mayoría de las estrellas. Al tierno septiembre.
A las grandes gotas de la noche. Que caen lentamente sobre mi cabeza.
Al mar de Rézimno. A Arthur Rimbaud (“Devoción”).
Horas enteras miraba en el espejo azul el rostro comido de la eternidad.
A las ruinas de los Fílipos.
Al desconocido X.
Al muro de Seferis: “Y después las sonrisas que no avanzan de las estatuas”. A la curva maravillosa de una nota alta de la garganta de una famosa cantante italiana.
A Anna – y me hundía en su cabello profundo.
Al hotel “Volturno”, via degli Apuli 44.
Encuentro grandeza en el recuerdo de un discurso improvisado que bajo un árbol
en una situación de agitación de la tierra pronunció Nikolas Tepetzikiotis, jefe territorial de Grevená.
A la ropa tendida de la terraza.
A las mujeres de los viejos pintores (reales y ficticias)
A los generalmente perdidos, olvidados, traicionados. A determinados asesinos. A la bella estudiante de los pendientes morados de ópalo. (Yo avanzaba radiante en mitad de la noche. Sin ahogarme. Sobre la superficie del mar).
A las ventanas abiertas en verano. A tus manos oscuras. Al color violeta de tus ojos cuando se nubla.
O cuando hace viento. O cuando…
A la muerte… La primavera es la letra que te escribo.
A Bertolt Brecht.


*


EXPLANATIONS OF LOVE

Υπάρχει ένας καιρός που ο έρωτας αρχίζει κι ένας καιρός
που ο έρωτας τελειώνει.

Όπως η μπαταρία σ' ένα τρανζίστορ που του λείπει το καλώδιο για σύνδεση με το ηλεκτρικό.

Υπάρχει το βραχυκύκλωμα δύο σωμάτων

Λέξεις βαθιές. Μεγάλες σαν γέφυρες που ενώνουν το ένα μισό μιας πόλης με το άλλο μισό.

Ένα γαλάζιο πουκάμισο που φοράει μια ξανθιά γυναίκα χαμογελώντας κι από κάτω τίποτα.

Ο θάνατος δεμένος σφιχτά σε μια καρέκλα με μια πετσέτα στο στόμα και το πρόσωπο στο κενό.

Υπάρχει ο μυστικός λογαριασμός που τον ξοφλάει κανείς κι εγώ δεν ξέρω έπειτα από πόσα χρόνια.

Ο ιδρώτας στον κρόταφο. Η δροσιά στο δέρμα. Το ζεστό θόλωμα στην κόρη του ματιού.

Με βάση όλα αυτά (και μερικά άλλα) θα μπορούσα να πω τι ακριβώς είναι ο έρωτας.

Δυο ζευγάρια αναποδογυρισμένα παπούτσια. Λίγη αγάπη.




EXPLANATIONS OF LOVE

Hay un tiempo en que el amor comienza y un tiempo
en que acaba.

Como las pilas en un transistor al que le falta el cable para conectarse a la electricidad.

Existe el cortocircuito de dos cuerpos

Palabras profundas. Grandes como puentes que unen una mitad
de la ciudad con la otra.

Una camisa celeste que lleva una mujer rubia
sonriente y por abajo nada.

La muerte atada fuertemente a una silla con una toalla
en la boca y la cara al descubierto.

Existe una cuenta secreta que abona cualquiera
y después de no sé cuántos años.

El sudor en el traqueteo. El frescor en la piel. El cálido
desenfoque en la pupila del ojo.

Basándome en todo eso (y algunas cosas más) podría decir
qué es exactamente el amor.

Dos pares de zapatos al revés. Poco amor.


*


ΚΑΘΑΡΕΣ ΚΟΥΡΤΙΝΕΣ

Αγάπες που αγαπώ και πάθη που επιτρέπω:
Ένας ζεστός καφές το πρωί.
Το διάβασμα (όσο γίνεται πιο αργά) της εφημερίδας.
Μια βροχή πότε πότε για να πλένει τα αισθήματα.
Το χώμα στα καινούργια σου τακούνια.
Η θάλασσα το απόγευμα με λίγη συννεφιά.
Γαρούφαλα. Πολλά γαρύφαλλα.
Ακόμη:
"Ο άνθρωπος που πηδάει πάνω απ' την πόλη" του Σαγκάλ.
Ν' ανεβαίνω παλιά ξύλινα σκαλοπάτια.
Το χέρι μου στο στήθος σου.
Κάποια ποιήματα του Καβάφη,
Όμως κυρίως το χέρι μου στο στήθος σου.




CORTINAS LIMPIAS

Amores que quiero y pasiones que permito:
Un café caliente por la mañana.
La lectura (lo más tarde posible) del periódico.
Una lluvia de vez en cuando para limpiar los sentimientos.
La tierra en tus tacones nuevos.
El mar por la tarde con poca nubosidad.
Clavo. Mucho clavo.
Y más:
“El hombre que salta sobre la ciudad” de Sangal.
Subir viejos escalones de madera.
Mi mano en tu pecho.
Algunos poemas de Kavafis.
Pero, sobre todo, mi mano en tu pecho.


*


Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ

Μια μέρα θα σε βάλω σ' ένα κοχύλι.
Σ' ένα άσπρο σύννεφο που θα το τραβούν περιστέρια.
Θα σε ντύσω με κόκκινα πέπλα. Με λουλούδια.
Ο αέρας θα φυσάει απαλά.

Ή θα σε βάλω
σ' ένα δάσος με μυρωδιές μήλων.
Σ' ένα παράθυρο με πράσινα φύλλα
κι ένα γαλάζιο ποτάμι στο βάθος
(Από πάνω θα πετούν έρωτες)

Ο Μποτιτσέλι αισθανόταν μια παρόμοια ανάγκη
όταν έβαζε τη γυναίκα του να ποζάρει
Τη στιγμή που είχαν όλα τελειώσει.
Λίγο πριν από το χωρισμό.




NACIMIENTO DE AFRODITA

Un día te pondré en una concha.
En una nube blanca que arrastrarán palomas.
Te vestiré con velos rojos. Con flores.
El viento soplará suavemente.

O te pondré
en un bosque con olor a manzana.
En una ventana con hojas verdes
y al fondo un río azul
(sobre él volarán amores)

Botticelli sentía una necesidad parecida
cuando ponía a posar a su mujer
en el momento en que todo había terminado.
Poco antes de la separación.


*


ΕΠΙΘΑΛΑΜΙΟΝ

Το σώμα σου όταν σ' αγκαλιάζω σαλεύει.
Τρέμει σαν την Καστοριά που καθρεφτίζεται στο νερό.

Και το δέρμα σου σκεπάζει το δέρμα μου
όπως η κουβέρτα τον άρρωστο.

Μου φαίνεται πως ήταν ο Σικελιανός
που μιλούσε για το μεγάλο ατσάλινο αμόνι

τής Σιγής (με κεφαλαίο) προφανώς εννοώντας
πως χωρίς εσένα δεν ακούγεται ήχος.

Αλλά κι αυτό που ακούγεται μ' εσένα
δεν ξέρω πώς να τ΄ ονομάσω. Αρμονία των άστρων;

Δώρο της ύπαρξης; Μαγεία; Μουσική των κόσμων;
Ή απλώς έκσταση του τίποτα;




EPILAMALIO

Tu cuerpo cuando te abrazo se agita.
Tiembla como Kastoriá reflejada en el agua.

Y tu piel cubre mi piel
como la manta al enfermo.

Me parece que fue Sikelianós
el que habló del gran yunque de acero

del Silencio (con mayúscula), obviamente dando a entender
que sin ti no se oye un ruido.

Pero lo que se oye contigo
no sé cómo llamarlo. ¿Armonía de las estrellas?

¿Regalo de la existencia? ¿Magia? ¿Música de los mundos?
¿O sencillamente éxtasis de la nada?


*


ΣΧΕΔΟΝ ΕΡΩΤΙΚΟ

Όλα τ' άγρια ζώα σκαρφαλώνουν στο κρεβάτι σου.

Φυσάει ένας δαιμονισμένος αέρας.

Ο λαιμός σου είναι ένας γλιστερός κορμός δένδρου όπου μάταια
προσπαθώ ν' ανέβω.

Τα περιστέρια ανεβοκατεβαίνουν ένα πράσινο ξεβαμμένο.
Δίπλα το σώμα σου.
Τραβώ φωτογραφίες. Η μηχανή αποτυπώνει το θνητό σου μέρος.
(Στο βάθος η λίμνη. Μια ξύλινη γέφυρα. Οι πάπιες ακίνητες. Νούφαρα στο νερό).
Αρχίζει να ψιχαλίζει. Η βροχή φέρνει στο φως λησμονημένες χαραμάδες.
Πιο πέρα μια γυναίκα προσπαθεί να ξεφύγει.
Πιασμένη σ᾿ ένα δίχτυ από ρυτίδες.




CASI ERÓTICO

Todos los animales salvajes trepan
a tu cama.
Sopla un viento endiablado.

Tu cuello es un tronco
resbaladizo de árbol al que intento
subir en vano.

Las palomas suben y bajan a
un verde descolorido.
Al lado tu cuerpo.
Tomo fotografías. La máquina
graba tu lugar mortal.
(Al fondo el lago. Un puente
de madera. Los patos inmóviles. Nenúfares
en el agua).
Empieza a lloviznar. La lluvia trae
a la luz grietas olvidadas.
Más allá una mujer intenta escapar.
Atrapada en una red de arrugas.




LENTO

Τώρα οι βιολέτες δε φουντώνουν.
Μόνο τα δάχτυλα τού χρόνου
άσπρα και λεπτά

ηχούν στα πλήκτρα τής ψυχής σου
μια μελωδία τής αβύσσου.
Δίχως αυτά

o ήλιος θα βούλιαζε στη δύση.
Ζεστή θα σε είχε προσαρτήσει
το τίποτα.




LENTO

Ahora las violetas no florecen.
Solo los dedos del tiempo
blancos y finos

suenan en las teclas de tu alma
una melodía del abismo.
Sin eso

el sol se hundiría en el ocaso.
Cálido no te hubiera añadido
nada.


*


ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ

Όλη τη νύχτα έβρεχε. Και το πρωί
τα φορτηγά κατέβηκαν με λάστιχα λασπωμένα.
Οι νεκροί μετακομίζουν σ’άλλα σώματα αφήνοντας
μεγάλες γρατσουνιές στο δέρμα.
Ο ουρανός το γυρίζει γρήγορα στο γαλάζιο.
Ένας καυτός ήλιος περνάει
σφυρίζοντας πάνω απ’το κεφάλι μου.
«Ο θάνατος δεν είναι τίποτα», μου έλεγε
τις προάλλες ένας ταξιτζής.
«Μια απλή διακοπή του φωτός. Όπως όταν
δεν έχεις να πληρώσεις το λογαριασμό».




EPISODIO

Toda la noche llovía. Por la mañana
Los camiones bajaron con ruedas embarradas.
Los muertos se trasladan a otros cuerpos dejando
grandes arañazos en la piel.
El cielo lo vuelve rápidamente al azul.
Un sol que quema pasa
silbando sobre mi cabeza.
“La muerte no es nada”, me decía
el otro día un taxista.
“un simple corte de luz. Como cuando
No tienes para pagar la factura”.





***




Nasos Vagenás

(1945). Poeta, crítico, ensayista y traductor, nacido en Drama. En 1960 se traslada a Atenas. Estudia Filología en la Universidad de Atenas, pero también en Roma, Essex y Cambridge, donde presenta su tesis doctoral sobre la poesía y la poética de Yorgos Seferis. Desde 1980 hasta 1992 trabaja como profesor de Filología Neogriega en la Universidad de Creta y posteriormente se traslada a la Universidad de Atenas como Prof. de Teoría y Crítica Literaria. Considerado uno de los más importantes críticos de Grecia, colabora regularmente en la prensa griega. Ha publicado 7 libros de poesía y 6 de ensayo. Libros suyos han sido traducidos al inglés, al italiano y al francés. Y poemas suyos han sido traducidos a distintas lenguas (inglés, albanés, búlgaro, francés, alemán, italiano, chino, holandés, polaco, rumano, serbio y español) e incorporados a antologías. En 1995 recibió el Premio Nacional de la Crítica y en 2005 el Premio Nacional de Poesía.