El nombre de la noche - Nikos Sideris
Las palabras moldean la mente en cada forma. /Allí, en la noche del tiempo, una noche / (primavera -digo- sería, como ahora) / Amasó tanto la mente, que nació la palabra “noche” /
Nikos Sideris
El nombre de la noche
(Traducción al español de Virginia López Recio)
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ
Δεν μου έλεγες κάτι ιδιαίτερο, Δύση.
Λευκάδα, να τρέχω πλάι στη θάλασσα
των παιδικών μου χρόνων
Χαζεύοντας τους γλάρους να διαβαίνουν
ατάραχο μυστήριο
Τα κορίτσια και τα αγόρια τυλιγμένα
στο δικό τους αίνιγμα.
Ήμουν και δεν ήμουν ένα απ' αυτά
τα πλάσματα φάσματα.
Δεν σε κοίταζα ιδιαίτερα τότε,
Δύση του Ιονίου.
Δεν είχα τόσο μάτια όσο νου
Όχι τόσο για σένα, όσο για τις λέξεις
που σε περιγράφουν
Που λένε όπως θέλουν τα πράγματα
και να με σκάβεις, απορία,
γιατί να τα λένε έτσι.
Τώρα σε κοιτάζω και σε βλέπω
τρίσβαθη, ακέραιη,
Δύση του ήλιου
Δύση της ημέρας
Δύση του χρόνου
Δύση του παντός.
Και την ίδια στιγμή σε νοσταλγώ
Έτσι που ήσουν τότε
και δεν σ' έβλεπα έτσι.
Και άραγε, εσένανε
γιατί σε λένε Δύση;
Και άραγε, εμένανε τι μου λέει
αυτή η ερώτηση;
EL NOMBRE DE OCCIDENTE
Nada en especial me decías, Occidente.
Lefkada, corriendo a la orilla del mar
en mis años infantiles
Observando a las gaviotas atravesar
un misterio imperturbable
Las chicas y los chicos enredados
en sus enigmas.
Era y no era una de esas
Criaturas-fantasma.
Entonces no te miraba especialmente,
Occidente Jónico.
No tenía tantos ojos como mente
No tanta para ti como para las palabras
que te describen
Que llaman como quieren a las cosas
y que saques de mí, duda,
por qué las llaman así.
Ahora te miro y te veo
en toda tu profundidad, completo.
Occidente del sol
Occidente del día
Occidente del tiempo
Occidente del todo.
Y echo al mismo tiempo de menos
cómo eras entonces
y no te veía así.
Y me pregunto,
¿por qué te llaman Occidente?
Y me pregunto, ¿qué me dice a mí
esa pregunta?
*
ΨΑΛΜΟΣ 2022
Να έχω πολλά πιο πολλά πιο πολλά
Ιδίως πιο πολλά απ' τον πλησίον μου
Η Δύση της Δύσης έτσι ανέτειλε
Στον κατάφωτο μύθο της
Δεν βρίσκουν θέση
Άνθρωποι απλοί και απλή γλώσσα
Α, Δύση δίχως πια ανατολή
Δίχως θεό και δίχως αλήθεια
Χορεύεις με το τίποτα
Υποφέρεις, δεν ξέρεις να το πεις
Ο νους σου πλέον δεν χωρά
Τον άξιο πόνο
SALMO 2022
Que tenga mucho más mucho más
Sobre todo, mucho más que mi vecino
El Occidente de Occidente así se levantó
En su mito repleto de luz
No encuentran lugar
Hombres sencillos ni lengua sencilla
Ay, Occidente, ya sin amanecer
Sin dios y sin verdad
Bailas con nada
Sufres, no sabes decirlo
En tu mente ya no cabe
El dolor digno
*
ΞΗΜΕΡΩΝΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ
Τα περιστέρια κάνουν ταραχή
ψάχνουν ζευγάρωμα
Ο Μότσαρτ σε τινάζει από τον ύπνο
στο ξυπνητήρι του γείτονα
Άνθρωποι τρέχουν στη δουλειά τους
κανείς δεν βλέπει
Είμαστε το τραγικό κουστούμι
Που πολεμάμε να φορέσουμε στον κόσμο
κανείς δεν βλέπει
Τον βασιλιά που 'ναι γυμνός
Κι εμείς ν' αγωνιούμε
να του μοιάσουμε
κανείς δεν βλέπει
AMANECE EN LA CIUDAD
Las palomas están revueltas
buscan emparejarse
Mozart te agita del sueño
en el despertador del vecino
Hombres corren a sus trabajos
nadie ve
Somos el trágico traje
Por que luchamos para llevar en el mundo
nadie ve
Al rey que está desnudo
Y a nosotros que nos angustiamos
por parecernos a él
nadie ve
*
ΧΟΡΙΚΑ
Αρχαία νύχτα
Στέκεις στο παράθυρο
Κοιτάς την αυγή
Ο ήλιος γέρνει
Ο ίσκιος του σπιτιού μας
Κυλά στο χώμα
Κουκίδα βαθιά
Κάποιοι σε λένε βάρκα
Και δεν σε νοιάζει
Αρχαίο τείχος
Σ' αγγίζει η μέλισσα
Και η σκιά της
Α, νύχτα χρησμός!
Α, θρόισμα της πέτρας!
Α, ψέμα πουλί!
Σύννεφο μόνο
Πλανιέσαι εκεί πάνω
Σαν ...... σαν ...... σαν
Δες πώς πλανιέται
Η σελήνη στα μάτια
Παλιών εραστών
COROS
Noche antigua
Te detienes en la ventana
Miras el amanecer
El sol se inclina
La sombra de nuestra casa
Rueda en la tierra
Punto profundo
Algunos te llaman barca
Y no te importa
Antiguo muro
Te toca la abeja
Y su sombra
Ay, noche oráculo!
Ay, crujido de la piedra!
Ay, pájaro mentira!
Solo en la nube
Allí arriba flotas
Como si…, como si…
Mira cómo flotas
La luna en los ojos
De viejos amantes
*
ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΟΥ ΝΩΕ
Όλα τα πλάσματα χωρούν, ζευγάρια,
στην κιβωτό σου, Νώε.
Μόνο δυο πλάσματα δίχως ταίρι
Δεν θα χωρέσουν
Όσο κι αν καρφώνεις τους ανέμους
Όσο κι αν δένεις κόμπο τα νερά
Ο Καιρός και η Φυγή
τ' άλλο του όνομα
Κλείνεις την πύλη της κιβωτού μας,
τώρα, Νώε.
Περιμένοντας τον κατακλυσμό.
ARCA DE NOÉ
Todas las criaturas caben, en parejas,
en tu arca, Noé.
Sólo dos criaturas sin pareja
No cabrán
Por mucho que claves los vientos
Por mucho que unas las aguas
El Tiempo y la Huida
su otro nombre
Cierras la puerta de nuestra arca,
ahora, Noé.
Esperando el cataclismo.
*
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ
Οι λέξεις πλάθουν το μυαλό σε κάθε σχήμα.
Πέρα, στη νύχτα του καιρού, μια νύχτα
(άνοιξη λέω θα 'ταν, όπως τώρα)
Ζύμωσε τόσο το μυαλό, γεννήθηκε η λέξη
“νύχτα".
Α, νύχτα, νύχτα, εσύ που τότε γέννησες
το όνομα της νύχτας
Που σ' ανέσυρε από το ποτάμι των όντων
Σ' έβγαλε στη στεριά του νου
Σ' έκανε δρόμους και γεφύρια των ανθρώπων
Τόσο, που δύσκολο να φανταστείς τον κόσμο
Δίχως το όνομα της νύχτας
Ακόμη κι αν υπάρχει η νύχτα δίχως του.
Α, νύχτα, νύχτα, τι θα ήσουν αν δεν είχες
το όνομά σου;
Α, νύχτα, νύχτα, τι να είσαι πριν και πέρα
απ' τ' όνομά σου;
Α, νύχτα, νύχτα, τ' όνομά σου σε γεννά
Κι ας υπάρχεις πριν απ' τα ονόματα
EL NOMBRE DE LA NOCHE
Las palabras moldean la mente en cada forma.
Allí, en la noche del tiempo, una noche
(primavera -digo- sería, como ahora)
Amasó tanto la mente, que nació la palabra
“noche”
Ay, noche, noche, tú que entonces diste a luz
al nombre de la noche
Que te sacó del río de los seres
Te llevó a la orilla de la mente
Te hizo caminos y puentes de los hombres
Tanto, que difícil imaginarte el mundo
Sin el nombre de la noche
Incluso si hay noche sin él.
Ay, noche, noche, qué serías si no tuvieras
tu nombre?
Ay, noche, noche, qué eres antes y más allá
de tu nombre?
Ay, noche, noche, tu nombre te da a luz
Incluso si existes antes de los nombres
*
ΜΕΓΙΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ
Ένα μόνο ας μαθαίνουμε στον δρόμο
Αν αντέχουμε
Ποτέ μη γελαστείς πως το ταξίδεμα
Είναι μόνο του ταξιδιού το τέλος
Ή τίποτα πιο πέρα απ' το ταξίδι
Ακόμη κι αν ο δρόμος
Δεν είναι τίποτ' άλλο
Από μια κουκίδα
Ἡ μύριοι ουρανοί
LECCIÓN MAGISTRAL
Que sólo una cosa aprendamos en la calle
Si aguantamos
Jamás te rías de que el viaje
Es sólo el final del viaje
O nada más allá del viaje
Incluso si el camino
No es nada más
Que un punto
O miríada de cielo
*
ΕΠΙ ΔΙΚΑΙΟΥΣ ΚΑΙ ΑΔΙΚΟΥΣ
Σε όσους αδίκησα, θέλω να πω
Ελάτε να διορθώσουμε τον κόσμο
Δεν έχει ανάγκη
Το μεταξύ μας άδικο
Σε όσους μ' αδίκησαν, θέλω να πω
Το λησμόνησα τι ήθελα να πω
Ο κόσμος μου δεν κρέμεται
Απ' το άδικό σας
Σε όλους τους άλλους, θέλω να πω
Καλημέρα.
Μέχρι να πω σε ψυχές και σε πράγματα
Καληνύχτα.
SOBRE JUSTOS E INJUSTOS
Con cuantos fui injusto, quiero decirles
Venid, que corrijamos el mundo
No es necesario
Entre nosotros la injusticia
A cuantos fueron injustos conmigo, quiero decirles
Olvidé lo que quería decir
Mi mundo no pende
De vuestra injusticia
A todos los demás. Quiero decirles
Buenos días.
Hasta decirles a almas y a cosas
Buenas noches.
*
ΕΓΩ ΘΑ ΦΥΓΩ
Πόση κούραση πόση
Να σταματήσω τον κόσμο
Μια λεπτομέρεια στη ροή του
Να προσθέσω
Κι ύστερα πάλι ας γυρίζει
Ας πάει όπου θέλει
Εγώ θα φύγω
Πόση κούραση πόση
Να διαβάσω τον κόσμο
Απλώς να τον διαβάσω μια φορά
Κι ύστερα πάλι ας πάει όπου θέλει
Εγώ θα φύγω
Πόση κούραση
Για να χωρέσω
Στη δική μου ζωή
Δίχως να κλαίγομαι
Κι ο κόσμος ας
Έτσι ή αλλιώς
Εγώ θα φύγω
Α, ναι
Τ' όνομά μου.
Στην αρχή Άνθρωπος.
Τώρα Κανένας.
YO ME IRÉ
Cuánto cansancio cuánto
Que detenga el mundo
Que añada en su curso
Un detalle
Y luego que regrese de nuevo
Que vaya donde quiera
Yo me iré
Cuánto cansancio cuánto
Que lea al mundo
Sencillamente que lo lea una vez
Y después que se vaya de nuevo donde quiera
Yo me iré
Cuánto cansancio
Para que yo quepa
En mi propia vida
Sin llorarme
Y el mundo que
De una forma u otra
Yo me iré
Ah, sí
Mi nombre.
Al principio Hombre
Ahora Nadie.
*
ΟΤΑΝ ΘΑ ΦΥΓΩ
Μια μέρα ή μια νύχτα
(Δεν ξέρω τι προτιμώ)
Θα φύγω για πέρα από κάθε ορίζοντα.
Δεν μπορώ να σου πω κάτι άλλο. Λυπάμαι.
Ούτε στο διπλανό δωμάτιο θα 'μαι
Ούτε ενέργεια καθαρή
Τίποτα τέτοιες παραμυθίες
Που σβήνουν την αξιοπρέπεια της μορφής
Ό,τι πιο μοναδικό και πιο πολύτιμο
Πλάθει έναν άνθρωπο
Ένα, μοναδικό και μόνο. Λυπάμαι.
Μην κρέμεσαι από τέτοια αν θέλεις να ζεις.
Μόνο αποχαιρέτα με τελείως
Και μ' ένα μόνο δάκρυ, αν κάτι τέτοιο γίνεται
Κάνοντας αληθινά δικό σου
Το πιο αληθινό αντίο.
Οι όμορφες ώρες
Που πέρασαν
Όπως κι οι άσχημες ώρες
Υπάρχουν πάντα
Ιστορία απελεύθερη από κάθε ανάμνηση
Κι από τις λέξεις για να τις πούμε.
Άλλο δεν έχουμε. Λυπάμαι.
Η δύση της μορφής μου
Το τέλος του δρόμου για μένα
Είναι ένα τέλος
Που είναι το τέλος
Σαν τέλος όμορφης ταινίας
Που γράφει ΤΕΛΟΣ.
Δεν θέλω τίποτε άλλο.
Δεν λυπάμαι άλλο.
Ούτε εσύ να λυπάσαι άλλο.
Σε παρακαλώ.
CUANDO ME VAYA
Un día o una noche
(No sé lo que prefiero)
Me iré más allá de todo horizonte.
No puedo decirte nada más. Lo siento.
Ni en la habitación de al lado estaré
Ni seré energía pura
Nada de esos cuentos
Que borran la dignidad de la forma
Lo único y más valioso
Que moldea a un hombre
Uno, único y exclusivo. Lo siento.
No te aferres a esas cosas si quieres vivir.
Solo despídete de mí por completo
Y con una sola lágrima, si algo así sucede
Haciendo verdaderamente tuyo
el más verdadero adiós.
Las horas bellas
Que pasaron
Como horas feas
Hay siempre
Historia liberada de cada recuerdo
Y de las palabras para que las digamos.
Otra cosa no tenemos. Lo siento.
El ocaso de mi forma
El final del camino para mí
Es un final
Que es el fin
Como final de una bella película
Que escribe FIN.
No quiero nada más.
No lo siento más.
Ni tú lo sientas más.
Por favor.
***
Nikos Sideris
(Νίκος Σιδέρης, Atenas, 1952) es un reconocido escritor y un prestigioso psiquiatra. Estudió Medicina en Atenas, se especializó en Psiquiatría, Historia y Neuropsicología-Neurolingüística en París y obtuvo el título de Doctor en Psicología en la Universidad Pandeion de Atenas. Ha impartido docencia en distintas Universidades de Grecia y del extranjero. Trabaja en Atenas como psiquiatra, psicoanalista y terapeuta familiar. Ha publicado cuatro poemarios, numerosos estudios de gran importancia científica sobre psicología y psiquiatría; novelas de gran calado como Una canción para Orfeo (2011), así como ensayos sobre psicología, que han tenido gran impacto, como Los niños no quieren un psicólogo. ¡Quieren padres!
